Αξιολόγηση Χρήστη: 5 / 5

Έχεις αναρωτηθεί ποτέ πώς η δουλειά σου επηρεάζει τις διατροφικές σου επιλογές; Υπάρχουν τρόποι να προσαρμόσουμε τη διατροφή μας ή το πρόγραμμα εργασίας μας είναι καθοριστικό για τις συνήθειες μας;

Στην εποχή της ελεύθερης πληροφόρησης το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού γνωρίζει σε γενικές γραμμές τη βάση ενός ισορροπημένου προγράμματος διατροφής. Πολλές φορές, όμως, η εφαρμογή μιας θεωρίας δεν είναι τόσο απλή. Οι απαιτήσεις της καθημερινότητας και ειδικά κατά τη διάρκεια των εργάσιμων ωρών, μπορεί να τροποποιήσουν αρκετά το ημερήσιο πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένου και του διατροφικού πλάνου. Παρακάτω, θα συζητήσουμε κάποιες από τις δυσκολίες που μπορεί να συναντήσουμε σε διάφορους εργασιακούς χώρους.

Εργασία σε γραφείο

Ας σκεφτούμε μια τυπική μέρα: πολλές ώρες καθισμένοι, μπροστά σε οθόνες, με κανάτες καφέ συνεχώς διαθέσιμες. Η πιθανότητα υπερκατανάλωσης καφεΐνης όπως είναι φυσικό αυξάνεται και σε τακτική βάση μπορεί να προκαλέσει ταχυκαρδία, πονοκεφάλους ή αυξημένο στρες, αλλά και να επηρεάσει την ποιότητα του ύπνου μας.
Λόγω αυξημένου φόρτου εργασίας ή λόγω απουσίας ειδικά διαμορφωμένου χώρου για τα διαλλείματα των εργαζομένων, η κατανάλωση του φαγητού συχνά γίνεται μπροστά στον υπολογιστή, ασυνείδητα χωρίς να διακοπεί καν η εργασία. Το αποτέλεσμα; Συνεχές τσιμπολόγημα σε μικροσνακ που είναι άμεσα διαθέσιμα και απαιτούν μόνο το ένα χέρι π.χ. κριτσίνια, μπισκότα, κεράσματα κ.λπ. ή υπερκατανάλωση φαγητού καθώς δεν αφιερώνεται συνειδητός και επαρκής χρόνος για καλή μάσηση και απόλαυσή του, οπότε το σήμα του κορεσμού δεν προλαβαίνει να φτάσει  στον εγκέφαλο (χρειάζονται περίπου είκοσι λεπτά γεύματος!). Τέλος, κάποιες άλλες μέρες, οι εργασιακοί ρυθμοί είναι τόσο απαιτητικοί με συνέπεια να παραλείπεται μια σειρά γευμάτων και, μετά από πολλές ώρες νηστείας, να πραγματοποιείται ένα γεύμα αρκετά μεγάλο σε όγκο που ολοκληρώνεται με το αίσθημα του φουσκώματος…

Εργασία με κυλιόμενες βάρδιες

Η εργασία με κυλιόμενο ωράριο μπορεί να μας φέρει αντιμέτωπους με πολλές προκλήσεις σε συνδυασμό με τις ανάγκες της καθημερινότητας και βέβαια επιφέρει αρκετές μεταβολές και στο πρόγραμμα διατροφής μας. Η βασικότερη δυσκολία των εργαζομένων σε βάρδιες είναι η διατήρηση ενός σταθερού προγράμματος αφύπνισης, διατροφής  και δραστηριότητας. Υπάρχουν όμως κάποιες βιολογικές λειτουργίες που ρυθμίζονται καλύτερα όταν επαναλαμβάνονται καθημερινά σε παρόμοιες ώρες. Σύμφωνα με μια έρευνα, εργαζόμενοι που απασχολούνται με αυτή τη μορφή εργασιακού προγράμματος έχουν αυξημένη προδιάθεση για χρόνιες ασθένειες, καθώς η μη τήρηση των κιρκαδικών ρυθμών έχει μεταβολικές συνέπειες. Μία άλλη μελέτη υποδεικνύει την πιθανότητα αυξημένου ΔΜΣ ιδίως σε άντρες με κυλιόμενες βάρδιες συγκριτικά με εκείνους που δουλεύουν σε εργασίες με σταθερό πρωινό ωράριο. Η απουσία τακτικών γευμάτων, η συστηματική κατανάλωση νυχτερινού φαγητού, οι διαταραχές στο αίσθημα της πείνας και η αυξημένη κατανάλωση θερμιδικά πυκνών σνακ χαμηλής διατροφικής αξίας αντικαθιστώντας κανονικά γεύματα, είναι κάποια από τα διατροφικά πρότυπα που χαρακτηρίζουν τη συγκεκριμένη εργασιακή ομάδα, και δημιουργούν προδιάθεση για όσα προαναφέρθηκαν.

Εργασία με έντονη σωματική δραστηριότητα

Παρότι σε εργασιακά περιβάλλοντα με έντονες σωματικές απαιτήσεις οι ενεργειακές ανάγκες είναι ιδιαίτερα αυξημένες, συνήθως δεν διατίθεται επαρκής χρόνος διαλειμμάτων. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχει δυνατότητα για ένα ολιγόλεπτο διάλειμμα, που η διάρκεια του είναι αποτρεπτική για κατανάλωση ολόκληρου γεύματος, επίσης είναι πιθανό να μην υπάρχει διαθέσιμος χώρος αποθήκευσης κάποιου δοχείου με φαγητό, ούτε η δυνατότητα αναμονής για διανομή φαγητού. Η συνέπεια; Μακροχρόνια νηστεία, περιορισμένη ενυδάτωση και κατά κύριο λόγο επιλογή έτοιμων σνακ που είναι πλούσια σε ενέργεια αλλά περιορισμένα σε θρεπτικά συστατικά.

Εργασία με έντονο στρες

Επαγγελματίες με έντονη πνευματική δραστηριότητα και ευθύνη συνηθίζουν να παραμελούν τις προσωπικές τους ανάγκες. Για παράδειγμα, μία έρευνα υποστηρίζει ότι άνθρωποι που δουλεύουν στον τομέα της υγείας, ενώ συμβουλεύουν καθημερινά τόσους ασθενείς σχετικά με την υιοθέτηση υγιεινότερων συνηθειών, οι ίδιοι φαίνεται να έχουν υψηλά ποσοστά εμφάνισης χρόνιων παθήσεων όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης, η υπέρταση κ.α. Σε αυτήν την κατηγορία εργαζομένων σημειώνονται πολλές και συνεχόμενες ώρες εργασίας, ελάχιστες ώρες ύπνου, συναισθηματική καταπόνηση και η έλλειψη προσωπικού χρόνου. Οι συνηθέστερες διατροφικές επιλογές περιλαμβάνουν ένα με δύο γεύματα ημερησίως, μεγάλου όγκου και τρόφιμα χαμηλής διατροφικής αξίας που προσφέρουν υποσυνείδητα συναισθηματική υποστήριξη. Συνήθως, συνυπάρχει μειωμένη σωματική δραστηριότητα και έλλειψη ενυδάτωσης.

Υπάρχει συγκεκριμένο πρότυπο διατροφής για κάθε επάγγελμα;

Όχι, δεν υπάρχει «ένα σωστό πρόγραμμα διατροφής» για κάθε δουλειά. Η φροντίδα της διατροφής μας όμως μπορεί να ενταχθεί στην καθημερινότητά μας, ακόμα και αν είναι απαιτητική, αρκεί να δημιουργηθεί ένα διατροφικό πλάνο σχεδιασμένο να υποστηρίξει τις προκλήσεις της καθημερινότητας του εκάστοτε ατόμου. Μικρά βήματα που δεν είναι επιβαρυντικά όπως, η οργανωμένη προετοιμασία γευμάτων, η προμήθεια των επαγγελματικών χώρων με υγιεινές επιλογές τροφίμων, η ευελιξία για μικρές προσαρμογές και η αφιέρωση συνειδητού χρόνου για το φαγητό είναι τα βασικά. Επιλέγοντας θρεπτικά τρόφιμα, μικρά και συχνά γεύματα, τακτική ενυδάτωση και χρονικό προσδιορισμό των γευμάτων μπορούμε να κρατάμε ισορροπία, μέρα με τη μέρα. Σε όποιον επαγγελματικό χώρο και αν βρίσκεσαι δε θα μπορούσες, για παράδειγμα, να έχεις ένα σακουλάκι με λίγα αποξηραμένα φρούτα και ξηρούς καρπούς ή ένα μικρό παστέλι; Αυτά τα σνακ έχουν υψηλή θρεπτική αξία, δε σε βαραίνουν, δεν αλλοιώνονται και δεν απαιτούν μεγάλο χρόνο κατανάλωσης.

Σε κάθε παρέμβαση που αφορά στην υγεία μας το πρώτο πράγμα που χρειάζεται είναι διάθεση για βελτίωση. Για όλες τις δυσκολίες μπορεί να βρεθεί λύση και αν δεν μπορείς μόνος σου σίγουρα μπορείς να συμβουλευτείς τη διαιτολόγο-διατροφολόγο σου. Η καθημερινότητα όλων μας είναι και θα συνεχίσει να είναι ιδιαίτερα απαιτητική, όμως οι διατροφικές επιλογές που κάνουμε μέσα στη μέρα επηρεάζουν σημαντικά την κατάσταση της μακροχρόνιας υγείας μας, γι’ αυτό  είναι σημαντικό να γίνονται συνειδητά.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Agrawal, R. (2025) ‘Clinician’s health?’, Journal of the Association of Physicians of India, 73(11), pp. 84–86. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41277212/

Clark, A.B., Coates, A.M., Davidson, Z.E. and Bonham, M.P. (2023) ‘Dietary patterns under the influence of rotational shift work schedules: A systematic review and meta-analysis’, Advances in Nutrition, 14(2), pp. 295–316. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36805319/

Dos Reis, F.L. et al. (2025) ‘The efficacy of interventions in the workplace promoting exercise and a healthy diet among shift workers: A systematic review’, PLoS One, 20(6), e0325071. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40498814/

Lennernäs, M. and Wulff Hamrin, C. (2025) ‘Shift workers and the circadian rhythms’, Lakartidningen. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40452219/

Łagowska, K., Kuleta-Koberska, A., Michalak, M. and Bajerska, J. (2024) ‘The effect of shift work on body mass index: A systematic review and meta-analysis of observational studies’, American Journal of Human Biology, 36(6). Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38189567/